Goed, beter, niet best!

Het is de ambitie van de Onderwijsgroep Tilburg om het beste onderwijs in Nederland te verzorgen. Daar kun je natuurlijk weinig meer op tegen hebben, dan alleen wat bedenkingen. Namelijk, hoe realistisch die ambitie is. Toen uw nederige letterdienaar deze scepsis uitsprak tegenover een lid van het college van bestuur, zei hij deze bedenking typisch Brabants, of nog erger typisch Tilburgs te vinden. Zoals bekend houdt het zelfbeeld van de inwoner van deze ‘schônste stad van’t laand’  niet over. In tegenstelling tot de Randstedeling die vaak overloopt van zelfoverschatting, schat de Tilburger zich gewoonlijk te laag in. Hier had mijn gesprekspartner wel een punt.

Toch bevind ik mij met mijn scepsis in goed om niet te zeggen illuster gezelschap. Was het  niet de verlichtingsfilosoof Voltaire die zei dat het perfecte de vijand van het goede is? Le mieux est l'ennemi du bien! Aristoteles stelde al zijn gulden regel voor, die aanraadt het midden te houden tussen twee extremiteiten. Bijvoorbeeld, het juiste midden tussen roekeloosheid en lafheid is moed tonen als het moet.  
Normaal heb je 20% van je mentale inspanning nodig om 80% van je taak goed uit te voeren. Die 80% vormt het routinematig onderdeel van je functie of taak. Het excellente deel (20%) van je taakuitvoering vergt disproportioneel meer van je geestelijke inspanning. Zeg dat we gemiddeld 10 % extra doen om onze taak meer dan goed, dus excellent, uit te voeren, dan heeft dat nog geen negatieve gevolgen voor onze routinematige bezigheden. Maar zou je de laatste 20% van taakuitvoering helemaal gedaan krijgen, waardoor die perfect zou worden, dan zou dat echter 80% van je cerebrale inspanning vergen. Waardoor het routinematig deel in de knel zou komen. Bijvoorbeeld, je gaat minder tijd besteden aan lesvoorbereiding. Dat maakt dat het streven naar perfectie negatieve effecten heeft op je energiecapaciteit om je functie nog naar behoren (lees: goed, maar niet perfect) uit te voeren.

Het onderwijs heeft jarenlang last gehad van ideologieën die het beste ermee voor hadden. En algemeen wordt erkend dat het daar echt niet beter door is geworden. Sadder but wiser! De onlangs aan de universiteit van Groningen benoemde hoogleraar onderwijskunde met als speciale opdracht ‘de ontwikkeling van de beroepsvaardigheden van leraren’, Klaas van Veen, zegt in een interview in het Onderwijsblad dat het onderwijsveld eens op moet houden met steeds ideologisch naar het beste te streven. Doe maar gewoon je best(!), dat is al goed genoeg. Met andere woorden, bouw de kwaliteit van je lessen uit door analyse en consultatie van en met vakgenoten en door training (scholing!) van je vaardigheden voor de klas en verbetering van de lesinhouden. Je onderwijs blijft dan lang goed, ook al is het wellicht niet van het allerhoogste niveau. Goed onderwijs is eigenlijk nog het beste onderwijs!