De paradox van Groucho Marx

Van de Amerikaanse komische acteur uit de dertiger jaren, Groucho Marx, is de paradoxale uitspraak bekend: ik zou niet bij een club willen horen die mij als lid wil hebben. Hij veronderstelt hierin de mogelijkheid dat er   zo´n club bestaat. Dat zou dan een club moeten zijn die een berucht persoon als Groucho Marx, die niet alleen als acteur elke situatie waarin hij optrad uit de hand liet lopen, tot zijn gelederen zou toelaten, terwijl het daarbij het niet denkbeeldige risico loopt dat de gevolgen hiervan desastreus voor de club kunnen zijn. Zoals bekend veranderde elke situatie waarin Groucho Marx als filmpersonage optrad in totale wanorde en chaos, met als apotheose vaak een massale kloppartij. Niet zo goed voor het voortbestaan van de club dus; toch wil hij zelfs daar niet bij horen. Dat kan om twee redenen zijn: hij wil de club zijn lidmaatschap besparen, opdat deze kan blijven voortbestaan of hij vindt zichzelf dermate onmogelijk dat hij zelf(s) niet bij een club wil horen die hem als persoon wil hebben. De eerste motivatie duidt op moreel besef, de tweede op zelfkennis. De eerste mogelijkheid moeten we uitsluiten, omdat Marx een totaal gebrek aan zedelijk besef tentoonspreidt. Hij loopt letterlijk en figuurlijk over mensen heen, beledigt en bruuskeert hen, waarbij hij lichamelijk contact niet uit de weg gaat. Hij lijkt eerder amoreel dan immoreel te zijn. Het laatste veronderstelt nog enig besef van normen en waarden, het eerste sluit dit uit. Houden we dus over de tweede motivatie: Groucho Marx kent zichzelf zo goed dat hij zich zelfs in staat acht om een club die totale chaos niet uit de weg gaat, te ontwrichten. En zo zou hij dan het tegendeel van zichzelf worden, want het negatief van chaos is orde en samenhang. Marx dus als iemand die mensen verbindt, maar dat wil hij natuurlijk niet zijn. We kunnen dus concluderen dat Groucho Marx geen lid wil worden van een club die hem zou willen, louter uit zelfbescherming. Hij zou zichzelf in zichzelf verliezen.