Serendipiteit

Je zoekt het een en je vindt het ander, of je zoekt niet eens en je vindt opeens iets wat je al een tijd kwijt was. Vroeger baden we tot de H. Antonius van Padua (niet de heremiet!) als we iets kwijt waren: Heilige Antonius, beste vrind zorg dat ik mijn … vind. In te vullen afhankelijk van wat je zocht. Doordat je gedachten wat minder op het zoeken gericht waren, trad er in het zoekproces een zekere mate van ontspanning in, waardoor het verloren voorwerp eerder werd gevonden. Bidden werkt helend, want het leidt je af van je probleem. Je creëert een leeg plekje in jezelf dat met iets onverwachts, een oplossing vaak, kan worden opgevuld. Denk maar eens aan de helende activiteit van dromen. Ik heb al heel wat problemen weggedroomd en er vaak iets nieuws voor terug gekregen, waardoor het probleem minder betekenis had gekregen. ’s Nachts en overdag. Wanneer we krampachtig met iets bezig zijn, bijvoorbeeld met het vinden van een oplossing voor een probleem, dan lukt dat meestal niet. Of de vermeende oplossing blijkt achteraf geen oplossing te zijn, maar een remedie die nog erger is dan de kwaal. De beste en meest creatieve ideeën blijken te ontstaan als je er niet bewust mee bezig bent. Om creatief te zijn moet je je onverbeterlijke controleneigingen loslaten. Ik heb veel langeafstandgelopen. Vaak begon ik mijn loop met een vol hoofd problemen en ervaringen die dag doorgemaakt. Deze losten vaak als sneeuw voor de zon op, al lopende. Voor de joggers onder ons een heel bekend fenomeen. Voor het vinden van creatieve oplossingen is afstand nodig en vooral ontspanning. Ik heb in mijn jonge tijd eens een blauwe maandag bij een Amerikaans elektronicabedrijf gewerkt, begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Daar zat een aantal jeugdige types computerprogramma’s te bedenken. Met de benen op tafel, casual gekleed, languit hangend op sofa’s en in fauteuils. Dit beeld bracht bij ons kantoorpersoneel, gestoken in keurig confectiepak met stropdas,  de nodige hilariteit teweeg: rare jongens die Amerikanen, zeiden wij dan.

Serendipiteit, ergens iets vinden wat je er niet zocht, is het vermogen om uit schijnbare toevalligheden juiste conclusies te trekken. Daarvoor moet je juist wel erg goed voorbereid zijn, met andere woorden, alvorens in de relaxmodus te gaan, moet je gepokt en gemazeld zijn in het probleem. Om aan de hand van het toeval oplossingen te vinden. Zoals Alexander Fleming de penicilline ontdekte.