Vakantie – een kleine etymologie

Vakantie komt van het Latijnse vacare, dat vrij zijn van, leeg zijn, betekent. De soort Latijnse werkwoorden waartoe het behoort, duidt vaak een (intensieve) activiteit aan; iemand doet wat. Iemand beminnen bijvoorbeeld heet in het Latijn amare, iemand prijzen heet laudare. De woordenboekbetekenis van vacare duidt echter meer een toestand aan. Je bent vrij van allerlei verplichtingen, je bent verlost van allerlei getob en gepieker over bijvoorbeeld ‘Krijg ik het wel af?’. Maar je mag om eerder genoemde reden het Latijnse werkwoord ook vertalen met een actievere variant: het wordt dan ‘leegmaken’. En deze vertaling past beter bij de geestestoestand van de fase die aan het leeg zijn vooraf gaat. Alvorens je op een bepaald moment leeg bent in de vakantie, echt vrij bent dus, moet je ervoor gezorgd hebben dat je leeggeraakt bent. Je gaat dus afkicken en voor het onderwijsveld betekent dit de hardste variant ervan: je gaat cold turkey. Ineens is in die eerste vakantieweek alles weg, je studenten, je collega’s, je lesvoorbereidingen en nazorg, je examinering, je begeleidende opvoeding van de bloem der natie. Op de maandagochtend na de EK-finale word je wakker en je constateert: ik ben vrij. En deze keer is het geen wensdroom, maar realiteit. En dat blijkt paradoxaal genoeg de harde realiteit te zijn, want ben je wel vrij? Voel je je wel vrij? Nee, dus. Je bevindt je in een toestand van desoriëntatie; je tast als in een dichte mist naar dingen die er normaal wel zijn, maar er is niets. Sommige collega’s trachten aan deze toestand van beklemming te ontkomen door meteen op vakantie te gaan. En dat in voorkomende gevallen vrijdag voor de vakantie al! Maar het is vergeefse moeite want de koude kalkoen staat je grijnzend op te wachten in je vakantieresort aan de Côte d’Azur! 
Het is als in het gedicht van Pieter Nicolaas van Eyck (1887-1954), ‘De tuinman en de dood’. In het gedicht komt de tuinman van een Perzisch edelman terwijl hij druk bezig is in zijn tuin met snoeien De Dood tegen. Uit angst vlucht hij spoorslags op zijn paard naar de een heel eind verderop gelegen Perzische sprookjesstad Isfahan. Vervolgens komt de edelman nadat zijn knecht vertrokken is De Man met de Zeis tegen in zijn cedertuin. Hij vraagt hem waarom hij zijn knecht zo de stuipen op het lijf heeft gejaagd. Magere Hein zegt dat het helemaal niet zijn bedoeling was, maar dat hij er zich juist over verbaasd had dat hij ’s ochtends de man was tegengekomen die hij ’s avonds moest ophalen in Isfahan.
Je ontkomt er dus niet aan: je zult moeten afkicken van je werk. Ga die leegte van de eerste vakantieweek onbevangen tegemoet, waar je ook bent. Zie het horror vacui van je tijdelijke maar gelukkig wel doorbetaalde werkeloosheid onder ogen en ga door de tunnel van het niets heen. Ik garandeer je: aan het eind ervan gloort het licht en wacht je een oase van enkele weken welverdiende rust. Prettige vakantie beste collega's!