Weg met de computer in de les

Het particuliere Euro-college voor beroepsonderwijs (mbo, hbo)  in Rotterdam heeft in 2005 de computer in de ban gedaan; het lesmateriaal in de klas bestaat weer traditioneel uit pen, papier en boeken. Uitgangspunt van deze nieuwe retro-aanpak is dat wie beroepsonderwijs volgt eerst zijn denkvermogen moet ontwikkelen. En denken gaat van ‘Au!’, daar is discipline van de student en orde en regelmaat in de leeromgeving, het klaslokaal, voor nodig. En een gestructureerd aanbod van de lesstof via boeken; zelf zoeken in de jungle van internet is uit den boze. Kinderen en jongeren gaan in de regel niet uit zichzelf leren en missen de zelfdiscipline om daarmee planmatig aan de slag te gaan. Dat blijkt ook voor ons volwassenen altijd weer een opgave en de discipline daarvoor vergt jarenlange training om niet te zeggen ‘drill’.

Onderwijsvernieuwers maken steeds weer dezelfde fout dat leerlingen en studenten meester kunnen worden van hun eigen leerproces. Dat is niet zo, hun meester (m/v) staat voor de klas. De etymologie van het woord meester is in dit opzicht veelzeggend: het is afgeleid van het Latijnse 'magister', dat als wortel heeft ‘magis’ dat ‘meer’ betekent. Een meester is een leidsman of leidsvrouw, iemand dus die op een hoger niveau staat. Dat is nog eens andere koek dan de coaches of procesbegeleiders, die de onderwijskunde heeft bedacht  en die verondersteld worden de leerstof in jip-en-janneketaal aan hun leerlingen of studenten over te brengen.
Leren leren, heette het tien jaar geleden, toen ook het OGT en vooral het ROC-smaldeel met volle overtuiging dit onderwijsconcept omhelsde. Maar tegelijkertijd waren er ook veel docenten die er niets in zagen. De directeur van het Euro-college in Rotterdam noemt deze onderwijsaanpak darwinistisch, alleen de overlevers ('survival of the fittest') redden het en worden goede vaklui. Zijn onderwijsinstituut had eerst ook computerlokalen, waar studenten zich zelf moesten zien te redden, maar in hun moderne leeromgeving de voortdurende verleidingen van internet niet konden weerstaan. Eerst was het Hyves wat de klok sloeg en later Facebook. Met daarnaast natuurlijk allerlei andere leuke sites en niet te vergeten de muziek via de oordopjes in het jonge brein gebracht. Intussen is er via de media in brede lagen bekend geworden dat het puber- en adolescentenbrein anders werkt en nog niet aan deze zelfstandigheid toe is. Het aplomb waarmee de onderwijsvernieuwers hun competentie-onderwijs propageerden is dientengevolge verdwenen. Het zijn echte volgers: was lange tijd het constructivisme (afkomstig uit de filosofie)’leading’, nu is het de neuro-programmering. En daar komt kort door de bocht weer die promoting van de computer in de les weer vandaan.
De studenten van het Rotterdamse Euro-college vinden het fijn dat ze op school niet de hele dag achter de computer hoeven te zitten en ook ouders waarderen het dat hun kroost niet aan zijn lot wordt overgelaten. De onderwijsinspectie begint langzaam van haar geloof te vallen, van meer computers in de klas, want die pleegt meestal de‘wetenschappelijke’ output van de onderwijskunde te volgen en niet de signalen uit de klas zelf. Maar daar lijkt nu dus verandering in te komen, mede op instigatie van onze nieuwe onderwijsminister Jet Bussemaker.
Het wil overigens niet zeggen dat bij het Euro-college de computer uit de school is verbannen; die wordt nog steeds gebruikt als 'tool' bij de uitvoering van lesopdrachten en als informatiebron. Maar buiten het klaslokaal en  beperkt. De aanpak van het Euro-college blijkt succesvol: de uitval in het eerste leerjaar op deze school is lager dan gemiddeld in het beroepsonderwijs. Moeten we daar niet eens een keer gaan kijken?