Vuilnisman, mag deze zak ook mee?

“Je kunt altijd nog vuilnisman worden”, waren vroeger de troostende woorden van de ouder en leerkracht tegen kinderen die op school niet goed mee konden of hun best niet genoeg deden. Natuurlijk waren die woorden ironisch bedoeld. Varianten daarop waren beroepen met een laag maatschappelijk aanzien als stratenmaker (‘kaailegger’), grondwerker en putjesschepper. Onze kinderen kennen die oude beroepen vaak niet meer, omdat ze letterlijk en figuurlijk van aanzien zijn veranderd. De schoonmaakster of poetsjuffrouw heet nu interieurverzorgster, de secretaresse is tegenwoordig een bureaumanager (m/v) en het gewone textielfabriek-meisje van vroeger heet sinds geruime tijd modinette.

Neem een beroep als vuilnisman: daar bestaat sinds kort een heuse opleiding voor. Dit schooljaar begint de eerste erkende mbo-opleiding voor vuilnismannen, die opleidt tot 'allround medewerker (m/v) afvalbeheer'. De opleiding is ontwikkeld door de SPA Groep in Bodegraven, specialist in opleidingen in de afvalbranche. ‘Afval bestaat niet’ is een slogan die op sommige vuilniswagens staat te lezen. Een grote afvalwerkende onderneming ‘slogant’ ermee. Sinds het onrustbarende Rapport van de Club van Rome uit 1972 is de afvalverwerking een milieu-industrie geworden, een specialisme dat tot steeds groter technologische hoogtes reikt.

Oude beroepen krijgen maatschappelijke erkenning in de vorm van erkende opleidingen, zoals ik scheef in een eerdere blog over de mbo-opleiding schaapsherder. Of worden opgeschaald naar een hoger opleidingsniveau. De handen aan je bed van de zuster in het ziekenhuis zijn steeds vaker hbo-geschoold. En ook de nomenclatuur is mee veranderd: de zuster is een hbo-v-verpleegkundige geworden. 

Toen de straten rondom mijn woning deze zomer werden opgebroken vanwege werkzaamheden in het kader van riool- en afwateringverbetering merkte ik tot mijn voldoening dat de oude grondwerkers van vroeger specialisten zijn geworden, die tevens over uitstekende communicatieve vaardigheden beschikken. Op mijn belangstellende vraag hoe het werk vorderde, kreeg ik een uitgebreid verslag dat besloten werd met de bezorgde vraag of het werk niet voor teveel overlast voor de straatbewoners zorgde. De rioolspecialist wees mij tevens op een app, waarop je kon volgen hoe de werkzaamheden vorderden: de Bouwapp.

Publicist Henk Spaan besloot vroeger zijn giftige radiocolumns over hooggeplaatste personen en andere Bekende Nederlanders met: “Vuilnisman, mag deze zak ook mee?!” Het dedain dat steevast in deze woorden werd gelegd gold niet alleen zijn columntarget, maar ook degene die het uit de weg moest ruimen: de goede oude vuilnisman.