Fins onderwijs: less is more!

HBO-docenten van Fontys Tilburg hebben onlangs Finland bezocht om eens met eigen ogen te aanschouwen hoe het onderwijs daar wordt ingevuld en vormgegeven. Het onderwijs in Finland op alle niveaus van primair tot en met academisch staat zeer hoog aangeschreven. Het viel de Tilburgse docenten vooral op hoe rustig en gedisciplineerd het er daar op onderwijsinstituten aan toe ging. Dat kwam volgens hen omdat docenten daar van alle niveaus waarin ze onderwijs geven universitair geschoold dienen te zijn. Dit gegeven alleen al maakt dat zij door leerlingen of studenten (én ouders!) met respect bejegend worden. In Finland ben je als docent iemand en ben je beslist geen lesboer die op feestjes zijn beroep maar liever verzwijgt. Om het wat cru te zeggen: in tegenstelling tot de docent die vroeger als een notabele in het dorp beschouwd werd, ben je nu als leraar in de ogen van velen vaak een loser.

In het vorige decennium heb ik in het kader van een Europees onderwijsproject Finland een viertal keren mogen bezoeken. Ik bezocht daar met een aantal OGT-collega’s diverse onderwijsinstituten, van primair tot en met hbo. Ik kan volledig bevestigen wat de bovengenoemde hbo-docenten zeggen, maar voeg daar aan toe dat de rust en discipline afgedwongen werd door een strikt sanctie- en beoordelingsbeleid. Als je je niet op school weet te gedragen vlieg je er binnen no time af, en tentamens e.d. worden pas met een voldoende of meer beoordeeld als ze daartoe ook echt aanleiding geven.

Het viel de docenten van Fontys op dat er zo weinig stage-uren in de Finse onderwijscurricula zijn opgenomen, zonder daar verder een conclusie aan te verbinden. Omdat ik op enige zij het bescheiden ervaring met het Finse onderwijs kan bogen maak ik die, zij het tentatief, wel. Zou het niet zo kunnen zijn dat juist mede dankzij het geringe aantal stage-uren het onderwijs daar excellent is. Juist door hun leerlingen en studenten op school te houden blijven de onderwijsinstituten beter in control over de leeractiviteiten en – prestaties van hen. Er is volgens mij nog nooit goed onderzocht hoe effectief BPV is, en uit eigen ervaring kan ik stellen dat de verschillen in kwaliteit van begeleiding groot kunnen zijn.

Less is more in het Finse onderwijs verzuchtten onze hbo-collega’s met bewondering, want inderdaad er worden daar totaal minder lesuren gedraaid als bij ons. Maar dit gegeven is erg relatief, gezien het feit dat onze lesurentotalen ‘vervuild’ zijn door BPV-uren. In het Nederlandse mbo hebben de BPV-uren een bandbreedte van 40% tot 60%! Feitelijk zijn de Finse leerlingen en studenten zodoende veel meer uren op school dan bij ons. Zo bezien is minder inderdaad ook meer!