Sprokkelingen

Maakt een boom die omvalt geluid, als er niemand in de buurt is? Is een banaan geel in het pikkedonker? Nee, want in beide gevallen gaat het om zintuigelijke waarnemingen. Prikkelender wordt de vraag of iemand die in het geniep diefstal pleegt of geld verduistert crimineel bezig is. Als er niemand in de buurt is zou je zeggen van niet, de bovenstaande redenering doortrekkend.

Ieder weldenkend mens, die bovendien enigszins op de hoogte is van het wetboek van strafrecht, zal zeggen van wel: natuurlijk is diefstal of verduistering crimineel gedrag, want dat zegt de wet. Ons oordeel zit kennelijk altijd al in het gedrag van de dief of de fraudeur ingesloten. Bovendien is deze zelf er al wel van op de hoogte dat zijn gedrag in strijd is met de wet. Hij kan het echter wel niet als zodanig beleven of willen zien.

Toch is het niet helemaal volledig wat ik over geluid en kleur zei. Er blijft natuurlijk altijd iets aan de boom en de banaan wat de waarnemer het geluid en de kleur ervan  doet ervaren. In het geval van het geluid van de boom is het verplaatsten van lucht dat de waarnemer het omvallen doet horen. In het geval van de kleur geel blijft er natuurlijk altijd iets aan de banaan dat mij de kleur geel van het kleurenspectrum doet afzonderen. Waardoor ik de banaan als geel zie. 

In het dagelijks leven maken we onszelf soms wijs dat er iets niet het geval is als we niet kijken. We willen dan bewust of onbewust iets niet onder ogen zien. We kijken weg van een ongemakkelijke waarheid. ‘The inconvenient truth’ van ons milieu is daar een typisch voorbeeld van, zoals oud-vicepresident van de VS ooit aantoonde.  

De filosoof Wittgenstein ging zelfs zover de wereld te definiëren als slechts ‘alles wat het geval is’. Als er zich niets aan de waarnemer voordoet, dan is het er niet volgens ons rationeel kenvermogen.
Maar het kan echter nog wel bestaan. Daarom sloot hij het bestaan van de hemel niet uit.