zaterdag 31 oktober 2015

Galgje: less is more!

Mijn leerlingen, studenten, deelnemers, cursisten, the whole bunch houdt ervan dat ik de les afsluit met een woordspelletje. ‘Galgje’ blijkt nog steeds populair, tot ver in de adolescentie toe. Als ik aan de klas vraag: “Waarmee zal ik deze prachtles weer eens leuk afsluiten?”, dan klinkt het vaak uit één mond: “Galgje!”

In de loop der jaren heb ik een heus lexicon van galgjewoorden aangelegd, waaruit ik uit voorraad naar believen kan putten. Nu zou je misschien denken dat dit voornamelijk uit lange woorden zal bestaan, maar het tegendeel blijkt waar te zijn, zo heeft langjarige galgje-ervaring geleerd. De moeilijkste galgjewoorden zijn nogal kort: woordjes als curry, taxi, quasi, quiz, lynx, psyche, cacao, sfinx, uier, dodo, oase, qua en zelfs ei blijken verrassend moeilijk te raden te zijn. Terwijl lange woorden als rioolwaterzuiveringsinstallatie, arbeidsongeschiktheidsregeling, televisieproductiemaatschappij of bedrijfsevenementenorganisatie en geneesmiddelenvergoedingssysteem, ja zelfs arbeidsongeschiktheidsverzekeringsformulier relatief gemakkelijk geraden worden. 

Dat komt omdat deze laatste groep woorden veel verschillende letters, veel klinkers, maar nauwelijks of niet 'moeilijke' letters als c, q of x bevat. De groep met relatief korte woorden wordt juist door het tegenovergestelde gekenmerkt: weinig letters, weinig klinkers, maar wel ‘moeilijke’ letters als c, q en x bevattend. 

De kunst van het galgjespelen is nu om de klas met zo gewoon mogelijke woorden om de tuin te leiden; ik noemde al taxi, ei en curry. Maar een woord als jazzzanger of herfsttruitje is ook verrassend leuk. Natuurlijk kun je de klas ook met lange woorden bij de neus nemen, maar dat betreft dan vaak chemische substanties als acrylnitril of dichlorodifenyltrichloorethaan en zo. En die ‘mogen’ niet bij Galgje. Klassieke lange woorden als hottentottententententoonstelling worden betrekkelijk vlot geraden vanwege algemene bekendheid, evenals het fantasiewoord uit de trailersong van de musicalfilm Mary Poppins: supercalifragilisticexpialidocious.

Over het algemeen doen lange woorden de klas niet aan de galg eindigen, maar ze maken enkel dat het spelletje wat langer duurt. Ook voor Galgje geldt: less is more!


Geen opmerkingen:

Een reactie posten