Over schuld en schande

Christenen plegen zichzelf de schuld te geven, moslims een ander, zo hoorde ik afgelopen zondag in het tv-praatprogramma Buitenhof. Dat kan wel kloppen voor wat christenen betreft, want het zondebesef is een hard christelijk geloofsgegeven. Voor moslims geldt echter als religieuze grondhouding de onderwerping (= Islam) aan God, zodat me de bevinding dat het geloof van moslims tot een schuldbesef van de ander zou voeren, niet klopt. Mocht het waar zijn dat moslims een ander eerder de schuld geven als iets fout gaat, dan is dat eerder het harde culturele gegeven van het eergevoel. In plaats van schuld is schande voor veel moslims een diep beleefd gevoel. En het daarbij gepaard gaande gevoel van schaamte? Dat is maar de vraag, want schaamte hoort eerder bij schuld dan bij schande.

Nu doet zich in veel westerse landen het feit voor dat met de secularisatie het christelijk zondebesef en daarmee het schuldbesef en schaamtegevoel op de achtergrond is geraakt. De meeste voormalig christenmensen zijn zich van geen kwaad bewust meer en schuiven hun bordje met schuld door naar hun buurman, en als die niet thuis geeft naar de buurman van de buurman, enzovoort. Zo krijgt op den duur de hele maatschappij de schuld, met als zichtbaar effect dat we allemaal korte lontjes dreigen te worden en ons schaamteloos gaan gedragen. Merkwaardig genoeg beginnen zo autochtone en allochtone Nederlanders steeds meer op elkaar te lijken. Als dat geen voorbeeld van integratie is, wat zeg ik: assimilatie!

Maar als iedereen elkaar de schuld geeft dan lijken we allemaal schuldig. Dat komt me erg onpraktisch voor, en daarom heb ik voor mezelf besloten, om op de eerste plaats mezelf de schuld te geven als iets niet lekker loopt. En me diep te schamen als ik me hufterig gedragen heb in het publieke domein. Sinds jaar en dag ben ik weer belijdend christen (van de katholieke gezindheid). Dat heeft als groot praktisch voordeel dat ik niet eerst de maatschappij behoef te veranderen, maar alleen maar mijn eigen uppie. 

Verbeter de wereld, begin bij jezelf!