maandag 26 maart 2012

Hersenhoos (2)

In 1948 toen George Orwell zijn 1984 aan de canon van de wereldliteratuur toevoegde, publiceerde de Amerikaan Alex Osborn een boek over de brainstorm: ‘Creative power’. Het is tot in onze tijd toonaangevend. Zijn gouden regel is: lever geen enkele kritiek op een nieuw idee of voorstel, zelfs geen opbouwende. Je vertrapt het jonge plantje van het nieuwe denkbeeld voor je er erg in hebt. Nee, laat mensen vrijuit denken, ook al kramen ze ogenschijnlijk de grootst mogelijk onzin uit. Het creatief proces van de aanmaak van nieuwe ideeën staat voorop. De dag daarna lezen we wel terug wat we bedacht hebben en kan er alsnog op geschoten worden. Wie wel eens een stuk(je) schrijft zal wel wat in deze aanpak herkennen. In het eerste concept schrijf je erop los en bekommer je je niet om trivialiteiten als logische verbanden, stijl, spelling en zinsbouw. Je vertrouwt erop dat de tekst zijn eigen logica en originaliteit organiseert. Schrijven is een relatief autonoom mentaal proces.
Er is ook een brainstormschool die vindt dat de lieve aanpak van hierboven maar slappe thee oplevert en dus zelden een echt bruikbaar idee. De zachte brainstorm doet denken aan flower power picnics in een stadspark in San Francisco, 1968 weet je wel. En dat leverde behalve een zware marihuanalucht maar bar weinig nieuws op. Intussen zat in Silicon Valley even verderop een aantal clean cut kids, later beter bekend als nerds, de wereld opnieuw uit te vinden: de wereld gezien door de vensters van Microsoft. (Woordgrapje dat intussen meer een cliché is geworden.)
Aanhangers van de hardere aanpak vinden dat nieuwe ideeën zo scherp mogelijk moeten worden bekritiseerd. Bovendien dwingt een scherp wederzijds kruisverhoor tot beter doordenken. Men moet elkaar hierbij echter niet teveel uit laten praten, want dat verstoort weer de eigen ideeënproductie. Netjes op je beurt wachten alvorens met iets op de proppen te komen is helemaal funest. Ideeën komen op in denkflitsjes en voor je het weet ben je je briljante idee al weer kwijt.
Een derde denkrichting gelooft meer in de solitaire aanpak: denken doe je het beste in je eentje. Dat kan in een bekende omgeving zijn, maar soms werpt een vreemde omgeving als ideeën bevorderende randvoorwaarde ook goed. We gaan dan de hei op. De solitaire aanpak kent echter ook zijn grenzen, want het denkproces kan ook te geïsoleerd plaatsvinden. Daarom wordt het ook nooit wat met de ideeënbus. Die je vroeger vaak in cartoons van Reader’s Digest zag. Het lijkt er op dat bedenken van nieuwe dingen in afzondering moet plaats vinden, maar de bedenker moet wel het gevoel hebben dat hij deel uitmaakt van een denkend team.
(Voor dit stukje ben ik deels schatplichtig aan de Intermediair van 2 maart.)

Geen opmerkingen:

Een reactie posten