Vorige week heb ik de uitverkochte Matthäus Passion uitgevoerd door de Nederlandse Bachvereniging in de Tilburgse Concertzaal bezocht. De uitvoering was werkelijk schitterend, maar met hier en daar wat overacterende uitvoerenden. Wat enigszins ontbrak was de menselijke maat; de MP gaat over het lijden in de wereld. De recensent in het Brabants Dagblad sprak de dag erop van een gevoelsarm oratorium, vanwege de nadruk op de esthetische kant van de muziek. Ik vind dat wat sterk, want hoe dan ook, de klassieker van Bach weet altijd weer te ontroeren, daarvoor is het alleen al in zijn melodievoering te overweldigend. Zo indringend dat de MP zijn christelijke oorsprong al lang is ontstegen en universeel is geworden: muziek voor de mensheid, behorend tot het wereldcultureelerfgoed van de Verenigde Naties.
De Matthäus Passion handelt in de eerste plaats over het lijden van Christus en daarmee over het lijden van de mensen. Dat zegt de titel van het muzikale monument ook al: Passion. Dit betekent nu eens niet hartstocht of iets dergelijks, maar lijden. Het is een diep religieus stuk, waarvan het libretto geschreven is door een bevindelijke protestant: je voelt Bach mee-lijden met Jezus tijdens Zijn lijdensuren van Witte Donderdag en Goede Vrijdag.
Lange tijd werd de MP in Tilburg opgevoerd in de Heikese kerk op de Oude Markt, tegenover de Concertzaal. Je zat dan als bezoeker vier uur lang geboeid, maar ook wat ongemakkelijk, te luisteren op de harde kerkbanken. Oudere dames brachten vaak een kussentje mee. Je leed mee en menig bezoeker werd tot tranen toe bewogen. Na afloop van de uitvoering bleef het stil in de kerk. Doodstil. Die stilte was indrukwekkend en vormde de passende reactie van het publiek op het muziekstuk en de inhoud die het wilde uitdrukken. Het lijden van mensen maakt mensen sprakeloos. Het minutenlange applaus dat na de Matthäus Passion in de Concertzaal opklonk was verdiend maar wat ongepast. Bach en zijn tijdgenoten zouden ervan gegruwd hebben. Wie klapt er nou voor het lijden in de wereld? Bach zegt tot ons: heb je de geschonden aangezichten van die jonge Pakistaanse vrouwen gezien? Sta je wel eens stil bij die jonge slachtoffertjes (én hun ouders) van kinderpornocriminelen?
Sinds de verhuizing van de Matthäus Passion van de Heikese kerk naar de Concertzaal is het voor veel mensen vooral een esthetisch genotsobject geworden. Met zijn applaus gaf het publiek aan dat het niet alles van de MP begrepen had. Volgend jaar liever geen applaus.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten