Lesgeven is topsport

Lesgeven is een bijzondere vorm van arbeid verrichten. Een docent werkt meestal in een groot gezelschap. Als dit uit volwassenen bestaat kan zij het ordeprobleem alvast wegstrepen. Wel moet zij blijk kunnen geven van een tamelijk stevige karaktervastheid. Kan zij dat niet dan wordt zij mentaal kaltgestellt, of bemoederd als er vrouwen in de klas zitten. Watjes worden doodgedrukt of doodgeknuffeld. Overdrachtelijk gesproken. (In een Amerikaans vaktijdschrift werd naar de docent (m/v) steeds met zij verwezen; ik neem deze vrouwvriendelijke geste graag over.)

Lesgeven aan jongeren is een tak van sport op zich. Lesgeven aan de jeugd van tegenwoordig is topsport. Klassen zijn groter en heterogener samengesteld dan ooit, terwijl onderwijl de misvatting over ICT in het onderwijs regeert, dat deze het lesgeven makkelijker zou maken. Ooit een les in een klas met mbo-leerlingen opgestart die als het goed is (wat meestal niet het geval is) allemaal de voorgeschreven laptop (handig, maar niet altijd zo interactief) voor zich hebben liggen? De vraag stellen aan managers en bestuurders is ‘m beantwoorden. 

Onder leraren is de opvatting gemeengoed dat een uur voor of in de klas mentaal belastender is dan een uur achter een bureau. De recuperatietijd die nodig is van een uur lesgeven is significant groter dan die van een kantoor-uur, management-uur of bestuur-uur. Vervelende vergaderingen daargelaten. Hier is nooit onderzoek naar gedaan, wat vreemd is. 

Daarom is het goed, vanwege de langer benodigde recuperatietijd, dat docenten van een langere zomervakantie kunnen genieten, dan de doorsnee werknemer. Deze mening wordt niet door iedereen gedeeld. Tegenwoordig blijkt deze zelfs met een schuilnaam als eufemisme te moeten worden aangeduid: ERF, wat betekent, Essentiële Recuperatie Faciliteit. Lees de blog van Henk Benders van een tijdje terug. 

De veranderingen in het onderwijs gaan in de ogen van beleidsmakers en bestuurders net zo snel als de wijzigingen in het landschap. Dat in werkelijkheid ook razendsnel verandert; lees het artikel over het onherstelbaar veranderend landschap van Willem van Toorn in het NRC van afgelopen weekend! Het rapport Ons Onderwijs 2032 speelt op deze fictie in – allemaal bij ICT-goeroe Maurice de Hond op cursus geweest. Het wil de basisvakken op de scholen samenvoegen om zo de onderlinge verbanden die er zijn beter aan te leren. Maar, reageert een docent, die weer niet door de commissie Schnabel , de schrijver van het rapport, naar haar mening is gevraagd: om verbanden tussen vakken in te zien, moeten deze eerst beheerst worden. Zij pleit voor de traditionele benadering van afzonderlijke vakken in basis- en voortgezet onderwijs.

De onderwijswerkelijkheid is weerbarstiger dan de blauwdrukken van de onderwijsontwerpers, waaronder Focus op Vakmanschap, laten zien.