Tweedeling

Een jaar of tien geleden bezocht ik met een muziekminnende collega met enige regelmaat de Stopera in de hoofdstad. Ik meen me te herinneren dat we alle opera’s van de Ring der Nibelungen van Richard Wagner daar genoten hebben. Wat me nog helder bijstaat is de rit naar het operagebouw toe, ik bedoel de tramrit van de Arena (parkeergarage) naar de Stopera. Naarmate we de cultuurtempel naderden werd het publiek in de tram steeds blanker, pardon: witter. In de eerste helft van de haltes na de Arena tot de Stopera was de huidskleur van de reizigers nog overwegend allochtoon getint of donker geweest. In de foyer van het operagebouw besefte ik om me heen kijkend dat ik alleen maar oudere autochtone blanken zag en dat dit wat moest betekenen. Mijn collega en ik labelden deze bevinding met het nodige cynisme: ‘ons soort mensen’. Dat sloeg niet zozeer op de huidskleur maar op de wijze van ontspanning die ‘ons soort mensen’ zochten: high culture. 

 

Volgens opinieschrijvers is er in Nederland sprake van een toenemende tweedeling tussen hoger en lager opgeleiden. De afstand tussen beide bevolkingsgroepen groeit, want ze komen elkaar steeds minder tegen, omdat ze elk hun beide levensdomeinen hebben. Ze bezoeken hun eigen winkels, scholen, restaurants, culturele centra, vakantieplaatsen, etc. Lezen hun eigen kranten, kijken naar hun eigen tv-programma’s en gebruiken zelfs hun eigen voedsel en drank. Hoger opgeleiden eten namelijk gezonder dan lager opgeleiden en leven daardoor langer. Blijkt uit onderzoek. 

In het Brabants Dagblad las ik een interview met Rijdende Rechter Mr. Visser. Hij vertelde dat hij altijd naar het low culture programma Hart van Nederland kijkt op SBS 6, om zo contact te blijven houden met de mensen uit de onderlagen van de samenleving. Zo leert hij ook beter in staat te zijn om rechtvaardig vonnis te wijzen in de ogenschijnlijk pietluttige kwesties van de gewone man die in het tv-programma in het geding zijn.

Toch zijn er ook tegenbewegingen die het groeien van de kloof tussen de werelden van hoog- en laagopgeleiden tegenspreken. Veel zaken die vroeger door de elite werden gemeden zoals voetbal, smartlappen, winkelen bij de Aldi of de Action (naast de AH) worden nu voor deze mensen ook gewoon. En ook Jan met de pet zie je steeds vaker op de golf green zijn balletje slaan, terwijl zijn dochter op hockey zit. En niet te vergeten het middelbaar beroepsonderwijs: dat blijkt steeds meer in plaats van de zwakste de sterkste schakel te worden tussen de parallelle universums van de hoge en de lage cultuur.